Cardiovascular medicine updates
Current heart medicine, clearly explained
Key guidelines and trials summarised for the public and for clinicians. Every article cites its original source and is reviewed by Dr. Sanya, a cardiovascular and thoracic surgeon.
Your Life in Your Hand. Your Personal Doctor Besides You.
For patients and families
The top of every article: plain language on what this means for you, what to ask your doctor, and which symptoms need urgent care.
For doctors and healthcare staff
The lower part of every article: study design, absolute results, limitations and applicability to Thai hospitals, with full references.
Articles
Articles by Dr. Sanya, currently available in Thai
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วย เตรียมตัว ก่อน..การผ่าตัดหัวใจ
คำแนะนำสำหรับผู้ป่วย เตรียมตัว ก่อน..การผ่าตัดหัวใจ การผ่าตัดหัวใจ เป็นเรื่องใหญ่สำหรับชีวิตคนคนหนึ่ง เพราะเหตุว่ามันเป็นการผ่าตัดใหญ่ …ความเครียด ความวิตกกังวล จึงเกิดกับผู้ป่วยที่ต้องได้รับการผ่าตัด อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ มากน้อยต่างกันไปในแต่ละคน …และการผ่าตัดหัวใจในผู้ป่วยแต่ละราย ก็มีความเสี่ยงมากเสี่ยงน้อย หนักเบาไม่เท่ากันอีกเช่นกัน มีคนไข้ของผมหลายท่าน ที่มักจะสอบถามว่า ต้องเตรียมตัวอย่างไร ก่อนการผ่าตัดหัวใจ …คือ เล่าแล้วมันยาว ก็เลยสรุปให้อ่าน ณ ที่นี้ เลยจะสะดวกกว่า การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดหัวใจ จะมีหลักๆไม่กี่ประเด็น สรุปเป็นข้อๆ ได้ดังนี้ เรื่องการงดสูบบุหรี่ อย่างน้อยสองสัปดาห์ก่อนผ่าตัด (การงดบุหรี่ ถือเป็นข้อปฏิบัติมาตรฐานสำหรับการผ่าตัด ทุกประเภทที่ต้องมีการวางยาสลบ เพราะหลังผ่าตัด ผู้ป่วยควรจะต้องไอ เพื่อเคลียร์เสมหะ ปอดจะได้ขยายเต็มที่ การสูบบุหรี่ ทำให้เสมหะปริมาณมากขึ้น และเหนียวข้น ปอดจะขยายตัวไม่ได้เต็มที่ และอาจจะเกิดปอดอักเสบติดเชื้อแทรกซ้อน จนถึงชีวิตได้) ให้ประวัติความเจ็บป่วยในปัจจุบัน กับแพทย์ และพยาบาลที่เกี่ยวข้อง ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อย ที่รักษาอยู่หลายหมอ และอาจจะหลายโรงพยาบาล ซึ่งแน่นอนว่า ข้อมูลการแพทย์ในยุคไอที 4.0 นี้ …มันไม่ได้ลิงค์ถึงกัน และก็ไม่ได้ […]
หลอดเลือดสมอง กับ ความดันโลหิตสูง
โรคความดันโลหิตสูง เป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด อันก่อให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง ทั้งนี้ ระบบหลอดเลือดแดงในสมองนั้น เป็นระบบท่อหลอดเลือดแดง ที่มีคุณสมบัติต่างไปจากระบบหลอดเลือดแดงที่อวัยวะอื่น กล่าวคือ หลอดเลือดแดงในสมอง จะมีแรงต้านทานการไหลเวียนต่ำ และกระแสไหลเวียน จะธำรงอยู่ตลอดช่วงการเต้นของหัวใจ ..โดยกระแสเลือดจะมีทิศทางไหลเข้าสู่สมองตลอดเวลา ไม่ว่าหัวใจจะบีบตัว หรือคลายตัว ซึ่งต่างจากระบบกระแสเลือดแดงที่กล้ามเนื้อแขนขา ซึ่งในระยะหัวใจคลายตัว จะมีช่วงหนึ่งที่กระแสเลือดไหลสะท้อนกลับ เนื่องจากความต้านทานการไหลของน้ำเลือด เพราะจากคุณสมบัติของระบบหลอดเลือดแดง ที่จะมีแรงต้านทานการไหลเวียนต่ำมาก กระแสเลือดไหลผ่านได้ตลอดทั้งจังหวะหัวใจบีบตัวและคลายตัว ด้วยเหตุนี้ หลอดเลือดแดงในสมอง จะไวต่อการเปลี่ยนแปลงของระดับความดันเลือดมากกว่าหลอดเลือดแดงในอวัยวะอื่น.. แต่อย่างไรก็ตาม ธรรมชาติได้สร้างระบบทางสรีรวิทยาของหลอดเลือดแดงในสมองไว้อย่างดี เพื่อควบคุมระดับแรงดันเลือดที่เข้าไปเลี้ยงเซลล์ประสาท และเซลล์พี่เลี้ยงอื่นๆ ภาวในโครงข่ายเซลล์ประสาทสมอง การควบคุมระดับแรงดันของหลอดเลือดแดงในสมองนี้ จะเกิดที่ระดับเส้นเลือดแดงขนาดเล็กบนผิวสมอง และหลอดเลือดแดงเล็กในสมองส่วนลึก ซึ่งมีหน้าที่หลักในการปรับค่าแรงดันเลือด ไม่ให้มากเกินไป (แรงดันที่เข้ามาสูงเกินขีดหนึ่งๆ หลอดเลือดแดงเล็กนี้ จะมีการหดรัดตัว ทำให้เลือดไม่พุ่งผ่านเข้าไปในโครงร่างแหของเซลล์สมอง แต่ก็จะมีการคลายตัวเต็มที่เช่นกัน เมื่อเกิดภาวะความดันโลหิตตกลงต่ำกว่าระดับพื้นฐานเดิมมากเกินไป… การควบคุมระดับแรงดันเลือดที่เลี้ยงเซลล์สมองนี้ เป็นกลไกทางสรีรวิทยา ที่เรียกว่า Cerebral Autoregulation เส้นเลือดแดงขนาดเล็กในสมอง จะมีคุณสมบัติ “ปรับเพิ่มหรือลดแรงดันเลือด” ได้นั้น ย่อมต้องเป็นหลอดเลือดแดงที่ยืดหยุ่นตัวสูง คือ สามารถหดรัดตัว ลดขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของหลอดเลือดแดงได้ และสามารถคลายตัว […]
ภาวะหัวใจโต กับความดันโลหิตสูง – หัวใจกล้ามใหญ่ ..แต่กำลังหมดแรงปั้มเลือด
ปกติแล้ว หัวใจเรามีหน้าที่สำคัญหลัก คือ การให้กำเนิดกระแสเลือดไหลเวียนไปในระบบไหลเวียนเลือดของร่างกาย และระบบไหลเวียนเลือดไปปอด …ซึ่งคำว่า กระแสเลือดในระบบไหลเวียนนั้น ย่อมไม่ได้หมายความถึงแค่การส่งแรงปั้มเลือดออกจากหัวใจอย่างเดียวเท่านั้น หากแต่ยังต้องคำนึงถึงการไหลเวียนของเลือดที่ออกจากอวัยวะหรือเนื้อเยื่อต่างๆของร่างกาย หรือปอด เพื่อกลับเข้าสู่หัวใจอีกครั้ง เป็นกระแสเลือดไหลเวียน วนอยู่ภายในระบบปิดของร่างกาย อวัยวะต่างๆจะทำงานเป็นปกติได้ …เราจะไปเดินชอปปิ้ง ทำกิจกรรมทั่วไป โดยไม่เหนื่อย …เราจะสามารถใช้สมองคิดการงานต่างๆอย่างแจ่มใส …เราจะสามารถทานอาหารโดยไม่รู้สึกแน่นเร็วเกินไป …ระบบไตจะขับกรองของเสียออกจากกระแสเลือดได้ดี … ทั้งหมดเหล่านี้ ต้องการปริมาณเลือดไหลวนไปเลี้ยง อย่างเพียงพอ ต่อเนื่อง และผันแปรกับความต้องการใช้พลังงานของอวัยวะนั้นๆได้อย่างดี .. หัวใจ เป็นตัวให้กำเนิดกระแสเลือดไหลเวียน ไหลเข้าสู่อวัยวะต่างๆ แล้วก็ต้องสามารถไหลกลับเข้าหัวใจได้ อย่างคล่องตัว …แรงส่งเลือดออกจากหัวใจเหมาะสม แรงต้านในการรับเลือดกลับเข้าหัวใจไม่สูงเกินขีดหนึ่งๆ ..หัวใจที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ จะทำให้เราสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างไม่มีข้อติดขัดทางกาย ..แขนขามีกำลัง ความคิดแจ่มใส แต่เมื่อไหร่ก็ตาม ที่หัวใจเริ่มอ่อนล้าลงไป …กำลังวังชาของเราก็ย่อมถดถอยลงไปช้าๆ …แรกเริ่ม เราอาจจะไม่สังเกต หรืออาจจะ “ไม่ยอมรับ” ว่ากำลังวังชามันถดถอยไปจริง เราก็จะทำงานออกแรงมากได้ไม่เหมือนแต่ก่อน ถ้าเป็นมากเข้า บางคนอาจจะถึงขั้น นอนราบไม่ไหว ต้องนอนหนุนหมอนสองสามใบ หรือมีอาการมาก จนต้องตื่นขึ้นมานั่งหอบเหนื่อยกลางดึก.. ถ้าหากหนักกว่านั้น อาจจะมีขาบวมสองข้าง […]
ภาวะหัวใจโต กับความดันโลหิตสูง – หัวใจกล้ามใหญ่ แต่เต้นไม่เป็นส่ำ
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจล่ำสันขึ้น หรือ LVH นั้น… เป็นภาวะที่ทำให้จู่ๆ หัวใจก็เต้นไม่เป็นส่ำจริงๆขึ้นมาได้ ..ซึ่งไม่ได้หมายถึงอาการใจเต้นไม่เป็นส่ำ หรือระทึกใจแต่อย่างใด หากแต่หมายถึง การที่กล้ามเนื้อหัวใจในบางส่วนมีกระแสไฟฟ้าสปาร์คขึ้นมา อาจจะมีไฟฟ้าสปาร์คขึ้นมาแค่จุดเดียว หรืออาจจะเกิดจากไฟฟ้าในกล้ามเนื้อหัวใจสปาร์คขึ้นมามากมายหลายตำแหน่ง พร้อมๆกัน ต้องทำความเข้าใจกันนิดนึงครับ คือ ปกติแล้ว หัวใจคนเราเต้นได้ตามจังหวะจะโคนนั้น ก็เพราะมีการให้จุดกำเนิดกระแสไฟฟ้า ที่จุดกำเนิดเหนือหัวใจห้องขวาบน (บริเวณรอยต่อหลอดเลือดดำใหญ่ที่รับเลือดมาจากร่างกายท่อนบน ต่อกับหัวใจห้องขวาบน) จุดกำเนิิดนี้ ก็เรียกภาษาตามตำแหน่งของมันคือ จุดกำเนิด ณ รอยต่อหัวใจขวาบน และหลอดเลือดดำใหญ่ หรือ Sino-Atrial Node และจากนั้น กระแสไฟฟ้าก็จะส่งต่อไปยัง จุดกำเนิดไฟฟ้าขั้นที่สอง ซึ่งอยู่ ณ ขอบรอยต่อระหว่างหัวใจห้องขวาบน กับห้องขวาล่าง ซึ่งมันก็มีชื่อแปลตรงตัวอีกเช่นกัน คือ Atrio-Ventricular Node : node ที่ตำแหน่งรอยต่อหัวใจห้องบน (Atrium) กับล่าง (Ventricle) การให้กำเนิดไฟฟ้าตามปกติ จะมีมาจากสองสถานีไฟฟ้านี้เท่านั้น …คือ SinoAtrial Node ส่งไฟฟ้าต่อมาให้ Atrioventricular node […]
ภาวะหัวใจโต กับ ความดันโลหิตสูง – หัวใจกล้ามใหญ่ แต่ขาดเลือด
ตอนที่แล้ว ได้กล่าวถึง ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจห้องซ้ายล่าง ล่ำบึ๊กขึ้น ในคนที่มีภาวะความดันโลหิตสูง เป็นสัญญาณเริ่มต้น อย่างหนึ่งของภาวะหัวใจโต แต่ทีนี้ ..ปัญหาคือ แล้วภาวะกล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัว กำยำล่ำสันขึ้น หรือที่เรียกว่า Left Ventricular Hypertrophy – LVH นั้น… มันมีความสำคัญอย่างไร กล้ามเนื้อหัวใจล่ำสันผิดปกติ กับภาวะขาดเลือดไปเลี้ยง (LVH and Ischemia) ปกติแล้ว กล้ามเนื้อคนเรา ไม่ว่าจะเป็นที่กล้ามเนื้อแขนขา หรือกล้ามเนื้อหัวใจ ..มันจะมีกระแสเลือดไปหล่อเลี้ยง ที่ได้สมดุลกับขนาดมวลกล้ามเนื้ออยู่เสมอ .. อย่างเช่นสมมุติว่า เราไปเล่นเวท จนสามารถนอนดันบาร์เบลล์ในท่า Bench Press ได้สองร้อยปอนด์ กล้ามเนื้อหน้าอกของเราก็จะขยายขนาดใหญ่ขึ้น ซึ่งแน่นอนว่า ร่างกายก็ต้องมีเลือดหล่อเลี้ยงเพิ่มขึ้นด้วย โดยการเพิ่มจำนวนหลอดเลือดแดง-ดำ ขยายขนาดหลอดเลือดให้ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม …และแน่นอนคือ หลอดเลือดแดงที่ขยายขนาดขึ้นมา ก็ย่อมต้องไปด้วยกันกับระบบหลอดเลือดฝอยที่เสมือนเป็นตรอกซอกซอยเล็กซอยน้อย ที่อยู่ประชิดกับเส้นใยกล้ามเนื้อนั่นเอง พูดได้อีกอย่างคือ ถ้าหากการใหญ่โตของมวลกล้ามเนื้อเป็นไปในทางที่ทำให้เราแข็งแรงขึ้นจริง ..ระบบหลอดเลือดหล่อเลี้ยง ไม่ว่าเส้นเลือดใหญ่น้อย ฝอยขนาดไหน ก็ย่อมต้องเจริญเติบโตตามไปด้วย อย่างสมดุลกัน.. นี่จึงจะเรียกว่า กล้ามใหญ่ขึ้นอย่าง […]
ภาวะหัวใจโต กับ ความดันโลหิตสูง – หัวใจกล้ามใหญ่ LVH
จากหัวใจที่มีกล้ามล่ำบึ๊ก จนถึง..หัวใจวาย ปั้มเลือดไปไม่ไหว ความดันโลหิตสูง ส่งผลโดยตรงต่ออวัยวะสำคัญหลายระบบ เพราะเส้นเลือดแดง คือ เส้นทางลำเลียงสารอาหารไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆนั่นเอง แรงดันในท่อเส้นเลือดที่สูงกว่าระดับที่เส้นเลือดจะรับไหว ก็จะทำให้ท่อหลอดเลือดค่อยๆเสื่อมสภาพลง แต่อวัยวะหัวใจนั้น มีความพิเศษกว่าอวัยวะอื่น ตรงที่ ตัวหัวใจเอง เป็นตัวปั้มเลือดออกจากหัวใจ หัวใจจึงเป็นตัวกำเนิดแรงดันเลือดในระบบไหลเวียนเลือดแดงโดยตรง แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น เราอย่าได้เข้าใจผิดไปว่า การที่เรามีภาวะความดันโลหิตสูงนั้น เป็นเพราะผลจากหัวใจออกแรงปั้มเลือด “แรง” เกินปกติ… ความเป็นจริง หาได้เป็นเช่นนั้นไม่ ตรงกันข้าม.. การที่ระดับแรงดันในระบบหลอดเลือดแดง สูงขึ้นมากกว่าขีดปกติ (ควรจะเป็นที่ระดับแรงดันเลือดไม่เกิน 120/80) มันจะทำให้กล้ามเนื้อหัวใจต้องออกแรงเพิ่มขึ้น เพราะแรงต้านในระบบหลอดเลือดแดงสูงขึ้น พีงทราบ่ว่า..แรงดันต้านการบีบตัวของหัวใจห้องซ้าย คือ แรงดันในหลอดเลือดแดงขั้วหัวใจ ซึ่งเป็นแรงดันที่แท้จริงที่มีผลต่อการทำงานปั้มเลือดออกสู่ร่างกายของหัวใจห้องซ้าย ..จะเรียกภาษาวิชาการหน่อย ก็คือ Central Blood Pressure ซึ่งต่างจากแรงดันเลือดที่เราวัดที่แขน เวลาไปหาหมอ ..จะเป็น Peripheral Blood Pressure ซึ่งแรงดันที่แขนนี้ ว่าที่จริงแล้ว เป็นเพียงตัวแทนเทียบเคียงแรงดันส่วนกลางที่ขั้วหัวใจ …ซึ่งการลดความดันโลหิตลงให้ได้มีประสิทธิภาพอย่างแท้จริงนั้น ควรที่จะต้องลดแรงดัน central blood pressure ที่ตำแหน่งขั้วหัวใจนี้ […]
Learn the basics
Start here if heart and blood vessel disease is new to you
How each update is made
AI tools help read and summarise, but a doctor checks every number and conclusion against the original before publication.
Author and reviewer
Dr. Sanya
Dr. Sanya Thiengburanatham · Cardiovascular and Thoracic Surgeon
20 years of experience